Bookmark and Share Add to Favorites  
สมาชิกเข้าสู่ระบบ
User Name:
Password:
ให้หนูจำรหัสไว้มั้ยค้ะ
ลืมรหัสผ่าน | สมัครสมาชิก
ลืมรหัสผ่าน
ใสอีเมล์ที่ลงทะเบียนไว้กับเรา








อาหารสำหรับนกผลัดขน

น.สพ.กฤษฎา ลังกา

 

(บทความจากหนังสือ Birds World ปีที่ 2 ฉบับที่ 20(25 ส.ค.-25 ก.ย. 2548)...ได้รับอนุญาตให้นำมาเผยแพร่ได้ จากบรรณาธิการบริหาร ภูไทย หนูรอด เป็นที่เรียบร้อยแล้ว)

 

ช่วงผลัดขน เป็นช่วงที่นกอ่อนแอและเสี่ยงอันตรายมากที่สุด เนื่องจาก นกต้องเสียพลังงานในการสร้างขนใหม่มาทดแทนขนเดิม แล้วยังจะบินได้ไม่แคล่วคล่องเช่นเดิม แล้วเราควรให้อาหารอะไรเพื่อให้นกที่ผลัดขนจะได้ไม่โทรม และสร้างขนใหม่มาแทนได้เร็วขึ้น

 

การผลัดขนของนกนั้นมีสาเหตุตามธรรมชาติหลายประการ เช่น เพื่อเปลี่ยนสีขนให้สวยงามขึ้นเพื่อดึงดูดตัวเมียในฤดูผสมพันธุ์ เพื่อให้ขนที่ใหญ่ขึ้นเหมาะกับการเจริญเติบโตของร่างกาย เพื่อสร้างขนใหม่ที่หนากว่าเดิมในการต่อสู้กับความหนาวเย็น ในฤดูหนาวที่กำลังจะมาถึง

 

นกแต่ละสายพันธุ์มีการผลัดขนถี่บ่อยต่างกัน แต่อย่างไรก็ตามการผลัดขนเป็นกลไกลการสร้างขนมาทดแทนขนที่เสื่อมสภาพไป โดยขนที่ผลัดเป็นขนอุย ดังนั้นนกบางชนิดจึงมีการผลัดขนตลอดทั้งปี จึงดูมีขนเต็มตัว แต่สามารถสังเกตได้จากการมีขนอุยตกหล่นอยู่ตามพื้นกรง

 

นกบางชนิดก็ผลัดขนปีละครั้ง บางชนิดผลัดปีละสองหรือสามครั้ง การผลัดขนเป็นผลมาจากการได้รับอิทธิพลมาจากแสงสว่าง ดังนั้นนกเมืองหนาวที่มาอยู่บ้านเราจึงมีการผลัดขนมากกว่าตนอยู่เมืองหนาว ฮอร์โมนเป็นปัจจัยที่คอยควบคุมการผลัดขนให้พอเหมาะ ไม่อย่างนั้นนกอาจขนร่วงจนหมดทั้งตัว

 

ขนที่ร่วงจากการผลัดขนนั้น จะมีลักษณะต่างไปจากขนที่ร่วงโดยโรค หรือการจิก ดึงทิ้งขน คือขนที่ร่วงจากการผลัดขนนั้นจะเป็นเส้นขนที่สภาพค่อนข้างสมบูรณ์ ไม่แตกหัก ขอบเรียบไม่หยัก สีซีดเท่ากันทั่วทั้งเส้นขน แต่ขนที่ร่วงจากโรคนั้น เส้นก้านขนมักหยิกงอ เส้นขนหัก ขาดแหว่ง ขอบขนหยัก สีเปลี่ยนเป็นเส้นๆริ้วๆ ไม่เสมอกันทั้งเส้น

 

หรือขนที่ร่วงจากการถูกนกจิกดึงทิ้ง ซึ่งอาจเกิดจากนกต่อสู้กันในกรณีที่เลี้ยงรวมกัน หรือเกิดจากการทิ้งขนตัวเองในนกแก้วหลายๆชนิดที่เป็นปัญหาทางพฤติกรรม หรือโรคเส้นขนและจงอยปากผิดปกติ (Psittacine Beak and Feature Disease) ที่เกิดจากเชื้อไวรัส

 

เส้นขนแต่ละเส้นนั้นประกอบขึ้นมาด้วย โปรตีน วิตามินบี 2 ไบโอติน โคลีนและแคลเซี่ยม เป็นส่วนประกอบหลักพร้อมทั้งการเสริมการทำงานในการสร้างเส้นขน จากกรดไขมันโอเมก้า 3 และโอเมก้า 6 ดังนั้นการขาดสารอาหารกลุ่มข้างต้น ก็นับว่าเป็นสาเหตุให้เกิดอาการขนร่วงได้เช่นกัน ปรสิตภายนอกเช่น ตัวไร ก็เป็นสาเหตุให้นกกัด จิก ดึง ทิ้งขนตัวเองทั้งเพราะอาการคันอย่างยิ่งยวด การที่นกผลัดขนจึงเป็นทั้งสัญญาณดีและร้าย

 

ดังนั้นการเสริมอาหารให้แก่นกช่วงผลัดขนจึงเป็นการให้ที่จำเป็น เพื่อให้นกมีความร้อนในร่างกาย เพื่อที่จะคงอุณหภูมิของร่างกายให้ดำเนินชีวิตอย่างปกติ เพราะการขาดขนทำให้นกสูญเสียความร้อนออกจากร่างกายได้ง่ายกว่าช่วงที่มีขนปกคลุมร่างกายเต็มตัว มิหนำซ้ำยังต้องการสารอาหารและพลังงาน เพื่อไปสร้างเส้นขนใหม่ขึ้นมาทดแทน

 

อาหารที่เสริมให้นกช่วงที่กำลังผลัดขนนั้นเป็นไปอย่างไร เลือก พืช ผัก ผลไม้ หนอน แมลง ชนิดไหนจึงจะได้รับสารอาหารที่ต้องการมาคำนึงถึงแหล่งอาหารเป็นหลัก รวมถึงการที่นกกินเข้าไปแล้วย่อยง่ายหรือไม่ และร่างกายนกดูดซึมเอาไปใช้ได้มากน้อยแค่ไหน ปัจจัยเหล่านี้ต้องคำนึงถึงให้มาก เพราะสารอาหารสำคัญกว่าส่วนประกอบของสารอาหาร

 

โปรตีน ไม่ใช่เพียงให้ปริมาณโปรตีนถึงตามที่นกต้องการ แต่ต้องดูลึกลงไปถึงชนิดของกรดอะมิโน ที่เป็นหน่วยย่อยของโปรตีนชนิดที่จำเป็นต่อการสร้างขนได้แก่ ไลซีน เมทไธโอนีน ซึ่งมีมากในเมล็ดถั่วต่างๆ และข้าว ข้าวโพดมีปริมาณกรดอะมิโนที่ต้องใช้ในการสร้างขนทั้งสองชนิดน้อยมาก ข้าวสาลีก็มีปริมาณของไลซีนน้อย อาหารที่แนะนำให้เสริมในช่วงสร้างขนนี้ก็คือไข่ เนื้อปลา เนื้อและเครื่องในสัตว์ปีก และถั่วเหลือง

 

วิตามินบี 2 มีมากในบรอคเคอรี่ ผักใบเขียวเข้มทั้งหลาย ยีสต์ที่ได้จากการหมักเหล้า เครื่องในสัตว์ทั้งหลาย และไข่

 

โคลีนเป็นวิตามินบีอีกชนิดหนึ่ง มีมากในไข่แดง เนื้อปลา ถั่วหรือเมล็ดพืชที่มีไขมันมากทั้งหลาย เช่น ทานตะวัน ถั่วลิสง

 

แคลเซี่ยม มีมากในกระหล่ำปลี เต้าหู้ บรอคเคอรี่ ปลาป่นทั้งตัว กระดูกป่น และหินปูน ปัจจุบันมีแคลเซี่ยมและฟอสฟอรัสที่อยู่ในรูปเม็ดหรือผง เช่น ไดแคลเซี่ยมฟอสเฟต ที่สามารถซื้อมาผสมกับอาหารอื่นๆ ให้นกกินได้อย่างสะดวก แต่ต้องระวังเรื่องการให้มากหรือน้อยเกินไป ต้องอ่านดูว่า ชนิดและยี่ห้อที่เราซื้อมาให้นกนั้นวันหนึ่งต้องให้ปริมาณเท่าไรต่อน้ำหนักนกแต่ละตัว

 

การเสริมอาหารให้นกในช่วงผลัดขนนั้นก็ดูง่ายๆ ว่านกมีแนวโน้มที่กินอาหารชนิดไหนได้ดีและมีสารอาหารชนิดต่าง ที่ช่วยการสร้างขนครบถ้วนหรือไม่ แล้วก็เลือกตามหลักที่กล่าวมาแล้วข้างต้น

 

สมพงษ์ ชื่นอิ่ม....ผู้ดำเนินการคัดลอกและเผยแพร่ซ้ำ

28 กุมภาพันธ์ 2555

บทความอื่นๆ ในหมวดเดียวกัน
ปัญหาขนร่วงนกกระตั้ว คนเลี้ยงนกต้องระวัง (3313) ลักษณะการแสดงอาการป่วยของนกหรือสัตว์ปีกทั่วไป (1284) อาหารสำเร็จรูปกับเมล็ดธัญพืชแบบไหนเหมาะสมกับนกของคุณ (2054)
คำถามที่พบบ่อยๆ จากคนเลี้ยงลูกป้อนมือใหม่ (14224)